Joan-Pau Creissac : Per Camins

Colleccion Paul Froment en cò de Fédérop , revirada en Francés de l'autor e de Jean Guilhem Roqueta, 118 paginas, 14 euros.


 

Amb aquel libre vos prepausi de far una regalada. Es de poesia. Una poesia que pren son temps abans de venir cap a nosautres. Lo darrièr recuelh de poèmas de Joan-Pau Creissac data de 1988 e aviá obtengut lo prèmi Jaufre Rudel l'annada seguenta. Aquèl d'uèi es estampat en cò del meteis editor d'aquitania Federop e a tanben obtengut un prèmi lo Paul Froment de 2012. Seguir sos prèmis es doncas venir de luònh amb l'amor d'un trobador cap a la tèrra d'un paisan paure.

Los libres de poesia an generalament una tampa seriosa, es lo cas pels edicions Federop, cal deissar a l'escritura sa plaça tota.

Lo títol Per camins nos encamina e nos interroga: quals son los camins de Joan-Paul Creissac? Los de sa poesia ? Nos balha unas responsas, sos camins son los de Max Rouquette que n'a causit dos tirats de poèmas de pròsa que parlan de paraulas, de mond e “d'imaginari en revolum etèrne”. Son los que nos dubrís Yves Bonnefois dins “L'arrière Pays” e a mai Andrée Chedid en quista de l'Autre dins L'étoffe de l'Univers. I apondrai dins lo còs del libre los casernets d'Etty Hillesum, la mòrt en facia. Me cal accabar amb çò que dison lo paratèxt. La taula nos entresenha suls títols, cortets un mot, dos, quatre lo mai, sia vint-cinc poèmas que las doas versions òc e francesa son cara e cara.

Es l'ora de parlar dels camins encaminats pel poèta. Lo primièr es lo del remembre, lo de la mameta que cantava la lenga, la de son grand “ que sabiá pas un mot de francés” e aquest remembre al luòc de lo far trist, lo fa leugièr coma la calandra... Aprèp ven lo poèta amb sos paures mots... Vinhairon de Montpeyroux lo camin mena a la vinha :

La vinha es un còs

que l'òme n'es lo cap

e lo vin, l'èime.”

Mas lo qu'es a l'encòp un dels animators de las edicions de poesia Jorn, s'interroga:

Es que sabe encara parlar de la vinha,

tròp pròche, tròp dedins

I vese pas res

caldriá benlèu s'alunhar

veire lo paisatge de luònh”


 

E per s'alunhar escala la Serana, lo camin de las fadas, las rufas, l'Aigal cap a las Cevenas.

A cada còp lo poèma debuta dins la tèrra per s'alongar dins la natura e s'accabar dins la vida , l'amor, la sorga, ièu e nosaus mesclats:

Lo baujum d'èstre es vida, lo crit coma lo cant

ne son l'expression mai fòrta”

Poèta de la vinha que los images nos engolisson e del campestre, Joan-Pau Creissac es pas un solitari mas un solidari es aquí que rejonh Andrée Chedid en quista de l'Autre. Amb Jorn ( lo jorn de cada jorn o lo Jorn de la poesia ?) sosca als rescontres, acamp, mas subre tot a la poesia d'òc :

Paraula de l'endedins

coma eissada d'una tina en plen rebolhiment

d'un bolh sauvatge puòi apasimat après transformacion

quand lo poèma raja fort

coma lo vin a la canela encara escur. “

Aquesta quista de l'autre, de la poesia camina cap a la vila, ont se perd l'umanitat, la vila guerra que ne sortís per lo rescontre e la vida. Abans de caminar de Naut en bas cap a la mar los poèmas de Joan-Pau s'arrestan, esmoguts per los escriches d'Etty Hillesum:

E uòi, Etty, me sentisse proche de tu

josieu al fons de ma sang

frairenal de tas pensadas

marcat per ton istòria coa s'èra meuna.”

Dins aquelas paginas sus la deportacion lo poèta s'interroga sus lo sens de l'escritura dins aquel temps, sul borrèus, suls camins interriors de la jova, la fòrça de la paraula la fa tornar, existir, li parla, parla de nosautres que :

Sèm nòstra pròpria patria

tot luòc ven nostre

quand avèm en nosautres

nostre biais de parlar e de somiar...”

e alara que demora sonque una traça dins la nèu “ nostras darrièras piadas” lo flume Ròse “ legenda viva de nostre sòmis de Libertat” nos emporta cap a Africa . Lo recuelh s'accabarà a Riba del mar, Portofino real o somiat, amb l'amor e lo temps que passa, un temps perdut a aparar la lenga d'òc?

Aquò's lo “darrièr badalh, lo darrièr mot del libre... Un viatge poètic de la breça al cròs, dins la lenga causida :

una lenga de la talvera

de la rasa e del valat

lenga de pagés e de cochavestits.”

Aquo's la lenga de Joan-Pau Creissac , fòrta e dolça a l'encòp que balança pas de mesclar sang e peira, aiga e carn. Aquí se sèm estacada sonque a la version occitana, que i a una francesa, una revirada de l'autor e de Guilhem Roqueta.
De bon legir solet o soleta o a partir amb d'amics.

© Rose BLIN-MIOCH 2013